Cz. 2 – Konsekwencje braku środków na zapłatę podatku

Kiedy działania organów podatkowych mogą prowadzić do ryzyka upadłości podatnika? Kiedy członek zarządu może odpowiadać z własnego prywatnego za zobowiązania spółki? Jak chronić się przed odpowiedzialnością członka zarządu za zaległości podatkowe spółki?

 

Stan niewypłacalności i jego konsekwencje

W poprzednim wpisie rozważaliśmy możliwości organów podatkowych co do zablokowania działalności spółki. Tym razem zajmiemy się sytuacją gdy decyzja jest już wydana i podlega ona wykonaniu albo dlatego że jest ostateczna i nie wstrzymano jej wykonania albo nadano jej rygor natychmiastowej wykonalności.

W takim przypadku, jeśli mamy środki na zapłatę to jesteśmy zobowiązani do uiszczenia podatku. Nie ma żadnego dodatkowego terminu na zapłatę – tak naprawdę obowiązek zapłaty istnieje od doręczenia decyzji.

W praktyce egzekucja należności może nastąpić dopiero po upływie dodatkowych 7 dniu od doręczenia podatnikowi przez organ egzekucyjny upomnienia. Mamy zatem dodatkowe 7 dni na uregulowane należności.

Jeśli środków na zapłatę nie mamy to nieskuteczna egzekucja z majątku spółki może doprowadzić do odpowiedzialności osobistej z majątku prywatnego członków zarządu spółki.

Odpowiedzialność członka zarządu

Za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu nie wykazał, że:

  • we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne
  • niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy (art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej)

Odpowiadamy zatem za zaległości wówczas gdy pomimo istnienia stanu niewypłacalności nie złożymy wniosku o upadłość.

Zgodnie z nową definicją zawartą w Prawie upadłościowym stan niewypłacalności istnieje, jeżeli podmiot utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Utrata zdolności do wykonywania swoich zobowiązań jest pojęciem ocennym ale wprowadzono dwa domniemania ułatwiające ustalenie tego stanu.

Po pierwsze, utratę zdolności do wykonywania zobowiązań domniemuje się jeśli opóźnienie w wykonaniu zobowiązań pieniężnych przekracza trzy miesiące.

Po drugiej, utratę domniemuje się jeśli zobowiązania pieniężne przekraczają wartość majątku spółki, a stan ten utrzymuje się przez okres przekraczający dwadzieścia cztery miesiące.

Kiedy zatem w toku kontroli podatkowego i postępowania podatkowego zgłosić wniosek o upadłość aby ochronić nasz prywatny majątek?

Kiedy złożyć wniosek o upadłość

Trzeba jeszcze zastrzec, że zobowiązania podatkowe powstają z mocy prawa, niezależnie do złożenia przez nas deklaracji podatkowych. Formalnie zatem właściwa kwota podatku zawsze istnieje, a ew. decyzja podatkowa służy tylko jej stwierdzeniu.

Ma to istotne znaczenie ponieważ sam moment wydania decyzji nie powoduje powstania nowego zobowiązania lecz ujawnienie już istniejącego długu. Inną rzeczą jest oczywiście to czy członek zarządu i ktokolwiek inny mógł wiedzieć o istnieniu tego długu przed jego stwierdzeniem.

Kolejna kwestia to jaka forma stwierdzenia jest tutaj istotna – czy już po protokole kontroli możemy zakładać, że zobowiązanie istnieje i rozważać jego skutki. Czy też ważna jest dopiero decyzja którą musimy zapłacić. Niestety jednoznacznej odpowiedzi nie znajdziemy w przepisach.

W mojej ocenie skoro spełnienia zobowiązania podatkowego efektywnie można żądać dopiero po wydaniu decyzji podlegającej wykonaniu (czyli co do zasady decyzji organu odwoławczego), to wówczas można twierdzić, że pojawia się wymagalny dług, którego podatnik nie jest w stanie spłacić.

Dlatego dopiero wówczas należy oceniać czy nastąpiła utrata zdolności wykonywania zobowiązań pieniężnych. Wcześniej zobowiązanie podatkowe nie jest wymagalne  więc nie podlega ocenie z punktu widzenia niewypłacalności.

Podejście organów niestety nie zawsze jest zgodne z powyższym i każdej sytuacji należy przyjrzeć się indywidualnie.

Wojciech Pławiak

Wojciech Pławiak

Partner 
Zespół postępowań podatkowych  KDCP
tel. +48 602 669 169


Doświadczony radca prawny i doradca podatkowy z dziesięcioletnim doświadczeniem w tematyce kontroli i postępowań podatkowych. Do 2014 r. Manager w Zespole Postępowań Podatkowych i Sądowych EY. Wspierający podatników już w kilkuset kontrolach i postępowaniach podatkowych dot. VAT, CIT, PIT, cen transferowych i podatku od nieruchomości. Pełnomocnik w postępowaniach przed Trybunałem Konstytucyjnym, Europejskim Trybunałem Praw Człowieka, Naczelnym Sądem Administracyjnym. Obrońca w sprawach karnych skarbowych. Prowadzi liczne szkolenia i warsztaty z postępowań podatkowych i sądowych i odpowiedzialności karnej skarbowej. Jest autorem szeregu publikacji dotyczących zagadnień postępowania podatkowego i sądowego
Wojciech Pławiak