Cz. 1 – Zabezpieczenie i wykonanie decyzji podatkowej

Kiedy działania organów podatkowych mogą prowadzić do ryzyka upadłości podatnika? Jakimi instrumentami dysponują organy

Zabezpieczenie wykonania zobowiązania podatkowego

Trzeba powiedzieć jasno, że organy podatkowe zwłaszcza we współpracy z innymi organami państwa (Generalnym Inspektorem Informacji Finansowej i prokuraturą) w praktyce mogą zablokować działalność przedsiębiorcy w taki sposób, aby w krótkim czasie doprowadzić do zakończenia działalności spółki.

Podstawowym narzędziem jest zabezpieczenie wykonania zobowiązań podatkowych na majątku podatnika. Zabezpieczenie może zostać zarządzone jeżeli zachodzi uzasadniona obawa, że nie podatek nie zostanie zapłacony a w szczególności gdy podatnik trwale nie uiszcza wymagalnych zobowiązań o charakterze publicznoprawnym lub dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku, które mogą utrudnić lub udaremnić egzekucję.

W praktyce dwa ostatnie przypadku nie są kontrowersyjne. Najbardziej ocenna jest uzasadniona obawa po stronie organów podatkowych – występuje ona niestety zbyt często. W praktyce obroną mogą być dokumenty finansowe pokazujące, że majątek czy sytuacja finansowa w dłuższej perspektywie nie powoduje ryzyka, że zobowiązanie nie zostanie wykonane.

Przede wszystkim, zabezpieczenia można dokonać przed terminem płatności podatku, również w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej lub kontroli celno-skarbowej, przed wydaniem decyzji czy nawet protokołu kontroli podatkowej lub wyniku kontroli celno-skarbowej.

Zanim zatem organ zidentyfikuje jakąkolwiek nieprawidłowość w rozliczeniach już może dokonać zabezpieczenia np. poprzez zajęcie rachunku bankowego. Zabezpieczenie może zostać dokonane na każdym etapie kontroli podatkowej i następnie

Oznacza to, że w okresie zabezpieczenia wypłaty z rachunku mogą być dokonywane tylko za zgodą organu egzekucyjnego po przedstawieniu przez niego wiarygodnych dokumentów świadczących o konieczności poniesienia tych wydatków dla wykonywania działalności gospodarczej (art. 166a § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji).

Od decyzji w sprawie zabezpieczenia w terminie 14 dni przysługuje odwołanie i w praktyce zdarza się uchylenie decyzji organu I instancji. Trzeba jednak działać szybko, najlepiej zorganizować spotkanie z organem odwoławczym, aby zwrócić uwagę na naszą sprawę i możliwość jej szybszego rozpoznania.

Blokada rachunku bankowego – podejrzenie prania brudnych pieniędzy

Mniej znanym choć coraz częściej stosowanym instrumentem jest blokada rachunku w trybie przepisów o przeciwdziałaniu praniu brudnych pieniędzy i finansowaniu terroryzmu.

Co istotne podejrzenie prania brudnych pieniędzy może zachodzić również wówczas gdyż pieniądze pochodzą z przestępstwa karnego skarbowego, oszustwa podatkowego.

Jeśli Generalny Inspektor Informacji Finansów albo prokurator otrzyma informacji o przekazaniu na rachunek przedsiębiorcy środków pieniężnych pochodzących z przestępstwa (np. wystawienia pustej faktury), choćby dokonanego kilka transakcji wcześniej to ma prawo wstrzymać transakcję lub zablokować rachunek na 72 godziny bez kontroli sądu.

Blokada może zostać przedłużona na 3 miesiące. Postanowienie wydane w tym przedmiocie podlega jednak kontroli sądowej – zażalenie musimy złożyć w terminie 7 dni. Sąd nie jest jednak zobowiązany do zajęcia się sprawą w określonym terminie.

 

Kiedy decyzja podatkowa podlega wykonaniu

Drugim mechanizmem, który może prowadzić do zagrożenia działalności przedsiębiorcy jest wykonanie decyzji już po zakończeniu kontroli podatkowej i postepowania podatkowego.

Zasadą jest, że pierwsza decyzja jaką otrzymujemy – decyzja naczelnika urzędu skarbowego lub urzędu celno-skarbowego nie podlega wykonaniu, jeśli złożymy od niej odwołanie. Dopiero decyzja ostateczna podlega wykonaniu –  z zasady będzie to decyzja dyrektora izby administracji skarbowej.

Od każdej zasady istnieją wyjątki i tak jest też w tym przypadku. Możemy być zobowiązani do zapłaty podatku już po decyzji organu I instancji, jeśli tej decyzji zostanie nadany rygor natychmiastowej wykonalności.

Przesłanki nadania rygoru są zbliżone jak w przypadku zabezpieczenia wykonania zobowiązania podatkowego. W tym miejscu warto wspomnieć o dwóch:

  • strona nie posiada majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, na którym można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, które korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenia, lub
  • strona dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku znacznej wartości.

Jeśli zatem w spółce nie ma majątku trwałego to istnieje ryzyko nadania rygoru natychmiastowej wykonalności. Zwiększone ryzyko występuje także wówczas gdy bliski jest upływ terminu przedawnienia – przesłanką nadania rygoru i obowiązku wcześniejszej zapłaty jest także sytuacja w której okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące.

Na postanowienie w przedmiocie nadania rygoru przysługuje nam w terminie 7 dni zażalenie.

 

Możliwość wstrzymania wykonania decyzji

Standardową sytuacją w której jesteśmy zobowiązani do zapłaty jest wydanie decyzji ostatecznej przez dyrektora izby administracji skarbowej.

Mamy w tym przypadku jeszcze możliwość wstrzymania wykonania decyzji ostatecznej. Aby uniknąć zapłaty należy wraz ze skargą złożyć wniosek do dyrektora izby administracji skarbowej o wstrzymanie wykonania decyzji.

Podobny wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji do sądu należy sformułować w skardze, gdyż sąd również ma uprawnienia do wstrzymania wykonania decyzji. Wniosek taki należy uzasadnić, np. ryzykiem powstania nieodwracalnej szkody dla majątku podatnika w wyniku wykonania decyzji.

Jest jeszcze trzecia możliwość wstrzymania wykonania decyzji – danie zabezpieczenie w formie przewidzianej w przepisach (np. gwarancja bankowa). W takim przypadku wstrzymanie wykonania jest obligatoryjne. Jak zabezpieczamy to organ musi wstrzymać wykonanie nawet ostatecznej decyzji.

W drugiej części – co w sytuacji gdy już musimy zapłacić kwotę zobowiązania podatkowego, a środków brakuje.

Wojciech Pławiak

Wojciech Pławiak

Partner 
Zespół postępowań podatkowych  KDCP
tel. +48 602 669 169


Doświadczony radca prawny i doradca podatkowy z dziesięcioletnim doświadczeniem w tematyce kontroli i postępowań podatkowych. Do 2014 r. Manager w Zespole Postępowań Podatkowych i Sądowych EY. Wspierający podatników już w kilkuset kontrolach i postępowaniach podatkowych dot. VAT, CIT, PIT, cen transferowych i podatku od nieruchomości. Pełnomocnik w postępowaniach przed Trybunałem Konstytucyjnym, Europejskim Trybunałem Praw Człowieka, Naczelnym Sądem Administracyjnym. Obrońca w sprawach karnych skarbowych. Prowadzi liczne szkolenia i warsztaty z postępowań podatkowych i sądowych i odpowiedzialności karnej skarbowej. Jest autorem szeregu publikacji dotyczących zagadnień postępowania podatkowego i sądowego
Wojciech Pławiak